{"id":196028,"date":"2020-03-18T12:59:00","date_gmt":"2020-03-18T12:59:00","guid":{"rendered":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/jak-wzmocnic-uklad-odpornosciowy-w-obliczu-wybuchu-koronawirusa\/"},"modified":"2025-09-23T10:55:36","modified_gmt":"2025-09-23T09:55:36","slug":"jak-wzmocnic-uklad-odpornosciowy-w-obliczu-wybuchu-koronawirusa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/jak-wzmocnic-uklad-odpornosciowy-w-obliczu-wybuchu-koronawirusa\/","title":{"rendered":"Jak wzmocni\u0107 uk\u0142ad odporno\u015bciowy w obliczu wybuchu koronawirusa?"},"content":{"rendered":"\n<span style=\"font-weight: 400\"><strong>COVID-19<\/strong> jest chorob\u0105 zaka\u017an\u0105 uk\u0142adu oddechowego wywo\u0142an\u0105 nowym wirusem, kt\u00f3rego wyst\u0119powanie u ludzi nie by\u0142o wcze\u015bniej udokumentowane. Aktualnie nie mamy szczepionki, kt\u00f3ra pomog\u0142aby zapobiega\u0107 COVID-19. Najlepszym sposobem na przeciwdzia\u0142anie rozprzestrzenianiu si\u0119 choroby jest nie wystawianie si\u0119 na kontakt z wirusem. Inn\u0105 metod\u0105 jest zadbanie o w\u0142a\u015bciw\u0105 diet\u0119 oraz \u0107wiczenia fizyczne. W tym artykule om\u00f3wimy dok\u0142adnie, jak zadba\u0107 o uk\u0142ad odporno\u015bciowy w obliczu panuj\u0105cej pandemii.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Koronawirus zara\u017ca ludzi, i bardzo \u0142atwo roznosi si\u0119 poprzez kontakty mi\u0119dzyludzkie. Przypadki zachorowa\u0144 wykryto ju\u017c w wi\u0119kszo\u015bci pa\u0144stw na ca\u0142ym \u015bwiecie, i w wielu z nich wci\u0105\u017c da si\u0119 obserwowa\u0107 rozprzestrzenianie si\u0119 choroby. 11 marca <a href=\"https:\/\/www.who.int\/\" rel=\"noopener\">\u015awiatowa Organizacja Zdrowia (WHO)<\/a> uzna\u0142a wybuch koronawirusa (COVID-19) za pandemi\u0119.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Uznaje si\u0119, \u017ce koronawirus przenosi si\u0119 przez bliskie kontakty (tj. w odleg\u0142o\u015bci mniejszej ni\u017c 2 m) mi\u0119dzy lud\u017ami, g\u0142\u00f3wnie drog\u0105 kropelkow\u0105 \u2013 gdy osoba zaka\u017cona kicha lub kaszle. Wirus mo\u017ce w ten spos\u00f3b dosta\u0107 si\u0119 do jamy ustnej lub nosa osoby b\u0119d\u0105cej w pobli\u017cu; mo\u017ce on tak\u017ce dosta\u0107 si\u0119 do p\u0142uc wraz z wdychanym powietrzem.<\/span>\n\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-181783\" src=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-02.jpg\" alt=\"Koronawirus (COVID-19)\" width=\"1200\" height=\"660\" srcset=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-02.jpg 1200w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-02-300x165.jpg 300w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-02-1024x563.jpg 1024w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-02-768x422.jpg 768w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-02-600x330.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/>\n<h2><b>Kto powinien szczeg\u00f3lnie uwa\u017ca\u0107 na COVID-19?<\/b><\/h2>\n<span style=\"font-weight: 400\">Wed\u0142ug informacji podanych przez Centra Kontroli i Prewencji Chor\u00f3b, niekt\u00f3rzy ludzie s\u0105 bardziej podatni na gorszy przebieg tej choroby..<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Nale\u017c\u0105 do nich m.in.:<\/span>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Osoby starsze<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Osoby cierpi\u0105ce na choroby przewlek\u0142e, takie jak:<\/span>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Choroby serca<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Cukrzyca<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Choroby p\u0142uc<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-weight: 400\">Je\u015bli ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j wiek lub inne choroby jeste\u015b w grupie ryzyka, zwr\u00f3\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na podj\u0119cie odpowiednich dzia\u0142a\u0144 w celu zredukowania ryzyka zachorowania.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Nie daj si\u0119 zwariowa\u0107 mediom! Nie panikuj, a zamiast tego chro\u0144 siebie i innych.<\/span>\n<h2><b>W jaki spos\u00f3b wzmocni\u0107 uk\u0142ad odporno\u015bciowy?<\/b><\/h2>\n<strong>Kwestia tego, jak zadba\u0107 o uk\u0142ad odporno\u015bciowy jest teraz cz\u0119sto poruszanym tematem, jednak jakie dok\u0142adnie kroki nale\u017cy podj\u0105\u0107, by Tw\u00f3j uk\u0142ad immunologiczny by\u0142 silny i zdrowy?<\/strong>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Swoj\u0105 odporno\u015b\u0107 mo\u017cesz wzmocni\u0107 w uj\u0119ciu kr\u00f3tko- i d\u0142ugoterminowym, by zmniejszy\u0107 ryzyko zachorowania.<\/span>\n<h3><b>1. Obni\u017c poziom stresu<\/b><\/h3>\n<span style=\"font-weight: 400\">Stres bezpo\u015brednio wp\u0142ywa na odporno\u015b\u0107. Gdy jeste\u015b w stresuj\u0105cej sytuacji, Tw\u00f3j organizm reaguje poprzez wydzielanie hormon\u00f3w takich jak kortyzol i adrenalina, kt\u00f3re reguluj\u0105 produkcj\u0119 limfocyt\u00f3w T (1), kt\u00f3re s\u0105 typem kom\u00f3rek immunologicznych odpowiedzialnych za zwalczanie infekcji. Tw\u00f3j uk\u0142ad odporno\u015bciowy radzi sobie z kr\u00f3tkotrwa\u0142ym stresem, je\u015bli jednak przyjmuje on form\u0119 chroniczn\u0105, mo\u017cesz by\u0107 bardziej nara\u017cony\/a na infekcje wirusowe (w tym koronawirusa) i bakteryjne. Wi\u0119c w jaki spos\u00f3b zadba\u0107 o uk\u0142ad immunologiczny, kiedy odczuwasz stres?<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">L\u0119k w obliczu koronawirusa jest normalny, ale <strong>nie pozw\u00f3l, by przej\u0105\u0142 nad Tob\u0105 ca\u0142kowit\u0105 kontrol\u0119<\/strong>.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Kluczowa jest wiedza na temat, w jaki spos\u00f3b radzi\u0107 sobie ze stresem i obni\u017ca\u0107 jego poziom. Warto zadba\u0107 o specjalny czas przeznaczony na relaksacj\u0119, regularne \u0107wiczenia fizyczne, odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 snu, a tak\u017ce zabaw\u0119 i rozrywk\u0119, by podtrzyma\u0107 kreatywne my\u015blenie.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Je\u015bli nie przepadasz za rysowaniem czy malowaniem, warto rozwa\u017cy\u0107 opcj\u0119 kolorowanek antystresowych. Coraz bardziej zyskuj\u0105 one na popularno\u015bci, a to dlatego, \u017ce kolorowanie doskonale pomaga obni\u017ca\u0107 poziom stresu (2).<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Badania stale wykazuj\u0105, \u017ce kolorowanie wp\u0142ywa na nas w podobny spos\u00f3b co medytacja. W jednym badaniu udowodniono, \u017ce poziom l\u0119ku uleg\u0142 obni\u017ceniu u os\u00f3b, kt\u00f3re zajmowa\u0142y si\u0119 skomplikowanymi geometrycznymi kolorowankami, co dowodzi ich antystresowych w\u0142a\u015bciwo\u015bci (3).<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Inne badanie wykaza\u0142o, \u017ce muzyka r\u00f3wnie\u017c korzystnie wp\u0142ywa na uk\u0142ad odporno\u015bciowy (4).<\/span>\n\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-181796\" src=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-03.jpg\" alt=\"W czasie pandemii \u0107wicz w domu, by usprawni\u0107 uk\u0142ad odporno\u015bciowy\" width=\"1200\" height=\"600\" srcset=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-03.jpg 1200w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-03-300x150.jpg 300w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-03-1024x512.jpg 1024w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-03-768x384.jpg 768w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-03-600x300.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/>\n<h3><b>2. \u0106wicz regularnie (w domu)<\/b><\/h3>\n<span style=\"font-weight: 400\">Badania pokazuj\u0105, \u017ce umiarkowany poziom aktywno\u015bci fizycznej usprawnia uk\u0142ad odporno\u015bciowy i <strong>mo\u017ce potencjalnie zmniejsza\u0107 stopie\u0144 zaawansowania choroby w wypadku infekcji g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych<\/strong>. Jednak <strong>przesadne \u0107wiczenia maj\u0105 przeciwny efekt<\/strong>, bowiem dok\u0142adaj\u0105 do stresu, podnosz\u0105 poziom kortyzolu i os\u0142abiaj\u0105 uk\u0142ad immunologiczny (5).<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\"><strong>Umiarkowany poziom aktywno\u015bci fizycznej<\/strong> oznacza utrzymywanie t\u0119tna na poziomie 50%-70% maksymalnego t\u0119tna przez oko\u0142o 150 minut tygodniowo. Mo\u017cesz to osi\u0105gn\u0105\u0107 poprzez \u017cwawe spacerowanie lub bieganie. Dobra wiadomo\u015b\u0107 jest taka, \u017ce nie musisz wcale wychodzi\u0107 z domu, a tym bardziej i\u015b\u0107 na si\u0142owni\u0119, by \u0107wiczy\u0107. Dop\u00f3ki nie minie ryzyko zwi\u0105zane z koronawirusem, spokojnie mo\u017cesz \u0107wiczy\u0107 w domowym zaciszu. Oto kilka przyk\u0142adowych \u0107wicze\u0144, kt\u00f3re mo\u017cesz wykonywa\u0107 w domu:<\/span>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Spacer lub bieg na bie\u017cni<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Orbitrek<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Bieg w miejscu<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Skakanka<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Pajacyki<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Kickboxing<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Taniec<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Wchodzenie po schodach<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Prace ogrodowe i domowe, np. odkurzanie.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h3><b>3. Rzu\u0107 palenie<\/b><\/h3>\n<span style=\"font-weight: 400\">Jest wiedz\u0105 powszechn\u0105, \u017ce palenie zwi\u0119ksza ryzyko wyst\u0105pienia infekcji g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych. Koronawirus atakuje p\u0142uca, a je\u015bli s\u0105 ju\u017c one uszkodzone przez palenie, zwi\u0119ksza to ryzyko pojawienia si\u0119 komplikacji. Je\u015bli wi\u0119c zastanawiasz si\u0119, w jaki spos\u00f3b wzmocni\u0107 uk\u0142ad odporno\u015bciowy, odstaw papierosy.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Rzucenie palenia pomo\u017ce Twojemu organizmowi lepiej upora\u0107 si\u0119 ze skutkami koronawirusa. Co wi\u0119cej, je\u015bli lubisz czasem wieczorem si\u0119gn\u0105\u0107 po lampk\u0119 wina, to tak\u017ce mo\u017ce mie\u0107 pozytywny wp\u0142yw, jednak tyczy to si\u0119 tylko os\u00f3b niepal\u0105cych (6).<\/span>\n<h3><b>4. Porz\u0105dnie si\u0119 wysypiaj<\/b><\/h3>\n<span style=\"font-weight: 400\">Sen odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119, je\u015bli chodzi o regulacj\u0119 i usprawnianie uk\u0142adu odporno\u015bciowego.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Niedawne badania wykazuj\u0105, \u017ce <strong>uk\u0142ad odporno\u015bciowy regeneruje si\u0119 w trakcie snu<\/strong>. Co wi\u0119cej, zarwanie nawet jednej nocy wp\u0142ywa na wrodzony uk\u0142ad odporno\u015bciowy.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Wrodzony uk\u0142ad odporno\u015bciowy jest pierwsz\u0105 lini\u0105 obrony przeciwko infekcjom wirusowym. W wypadku styczno\u015bci cia\u0142a z wirusem, reaguje on w tempie natychmiastowym, by zapobiec rozwojowi infekcji. <strong>Kom\u00f3rki NK<\/strong> (z ang. \u201cnatural killer\u201d) s\u0105 typem limfocyt\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych w uk\u0142adzie krwiono\u015bnym. Pe\u0142ni\u0105 one kluczow\u0105 funkcj\u0119 w kwestii tej pierwszej linii obrony przeciwko wirusom, poniewa\u017c od razu rozpoznaj\u0105 one zaka\u017cone wirusem kom\u00f3rki i w b\u0142yskawicznym tempie pozbywaj\u0105 si\u0119 ich. Tak wi\u0119c je\u015bli chcesz, by Tw\u00f3j uk\u0142ad odporno\u015bciowy by\u0142 w 100% sprawny w obliczu panuj\u0105cej pandemii, koniecznie zadbaj o dobry sen.<\/span>\n\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-144050\" src=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/como-fortalecer-el-sistema-inmunitario-durante-el-brote-de-coronavirus-04.jpg\" alt=\"Szczeniak \u015bpi\u0105cy w \u0142\u00f3\u017cku\" width=\"1200\" height=\"600\" srcset=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/como-fortalecer-el-sistema-inmunitario-durante-el-brote-de-coronavirus-04.jpg 1200w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/como-fortalecer-el-sistema-inmunitario-durante-el-brote-de-coronavirus-04-300x150.jpg 300w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/como-fortalecer-el-sistema-inmunitario-durante-el-brote-de-coronavirus-04-1024x512.jpg 1024w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/como-fortalecer-el-sistema-inmunitario-durante-el-brote-de-coronavirus-04-768x384.jpg 768w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/como-fortalecer-el-sistema-inmunitario-durante-el-brote-de-coronavirus-04-600x300.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/>\n<h4><b>Deficyt snu \u017ale wp\u0142ywa na bia\u0142e krwinki<\/b><\/h4>\n<span style=\"font-weight: 400\">Naukowcy odkryli, \u017ce w wyniku zak\u0142\u00f3conego snu aktywno\u015b\u0107 kom\u00f3rek NK spada. Oznacza to, \u017ce je\u015bli si\u0119 nie wysypiasz, Twoje kom\u00f3rki NK nie spe\u0142niaj\u0105 wystarczaj\u0105co swojej funkcji ochronnej, wi\u0119c jeste\u015b bardziej podatny na infekcje wirusowe, w tym na przezi\u0119bienie, gryp\u0119, a nawet koronawirusa. Czy mo\u017cna wi\u0119c wzmocni\u0107 sw\u00f3j uk\u0142ad odporno\u015bciowy po prostu wysypiaj\u0105c si\u0119? By odpowiedzie\u0107 na to pytanie, przyjrzyjmy si\u0119 bardziej szczeg\u00f3\u0142owo wynikom bada\u0144.<\/span>\n<h4><b>Badania na temat snu i aktywno\u015bci kom\u00f3rek NK<\/b><\/h4>\n<span style=\"font-weight: 400\">Grupa naukowc\u00f3w przeprowadzi\u0142a seri\u0119 bada\u0144, by sprawdzi\u0107, czy mniejsza ilo\u015b\u0107 snu wp\u0142ywa na warto\u015b\u0107 funkcji immunologicznych kom\u00f3rek w ci\u0105gu dnia, a tak\u017ce jaka istnieje zale\u017cno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy deficytem snu a aktywno\u015bci\u0105 kom\u00f3rek NK. W jednym badaniu udzia\u0142 wzi\u0119\u0142o 23 wolontariuszy p\u0142ci m\u0119skiej, bez problem\u00f3w zdrowotnych (zar\u00f3wno w uj\u0119ciu fizycznym, jak i psychicznym).<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Po jednej nocy, w trakcie kt\u00f3rej do deprywacji snu dosz\u0142o mi\u0119dzy 3:00 a 7:00 rano, aktywno\u015b\u0107 kom\u00f3rek NK spad\u0142a u 18 z 23 badanych, a przeci\u0119tna zdolno\u015b\u0107 kom\u00f3rek do walki z wirusami znacznie zmala\u0142a.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">W innym badaniu udzia\u0142 wzi\u0119\u0142o 42 zdrowych m\u0119\u017cczyzn. Po nocy, w trakcie kt\u00f3rej do deprywacji snu dosz\u0142o mi\u0119dzy 22:00 a 3:00 w nocy, wykazano redukcj\u0119 naturalnej odpowiedzi immunologicznej, mierzonej poprzez aktywno\u015b\u0107 kom\u00f3rek NK.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">W obu badaniach, po nocy z przywr\u00f3con\u0105 normaln\u0105 ilo\u015bci\u0105 snu, aktywno\u015b\u0107 kom\u00f3rek NK powr\u00f3ci\u0142a do wyj\u015bciowego poziomu.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Badania te wskazuj\u0105, jak wa\u017cn\u0105 rol\u0119<\/span> <span style=\"font-weight: 400\">w kwestii naturalnej odporno\u015bci odgrywa sen we wczesnej fazie nocy. Nawet najmniejsze zak\u0142\u00f3cenia snu powoduj\u0105 spadek aktywno\u015bci kom\u00f3rek NK.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Warto wi\u0119c zadba\u0107 o odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 (i jako\u015b\u0107!) snu, by usprawni\u0107 aktywno\u015b\u0107 kom\u00f3rek NK, kt\u00f3re pomagaj\u0105 w walce z wirusami, dzi\u0119ki czemu nie chorujesz. Niedob\u00f3r snu ma z kolei przeciwny efekt, bowiem redukuje odpowied\u017a immunologiczn\u0105 (7, 8).<\/span>\n<h4><b>Powi\u0105zanie mi\u0119dzy snem a infekcjami oddechowymi<\/b><\/h4>\n<span style=\"font-weight: 400\">Co wi\u0119cej, istnieje zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy niedoborem snu a infekcjami g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych. Badanie z udzia\u0142em 22000 Amerykan\u00f3w wykaza\u0142o, \u017ce uczestnicy, kt\u00f3rzy przesypiali 5 lub mniej godzin ka\u017cdej nocy, lub kt\u00f3rzy skar\u017cyli si\u0119 na sen s\u0142abej jako\u015bci, byli w grupie podwy\u017cszonego ryzyka, je\u015bli chodzi o wyst\u0119powanie kataru lub infekcji dr\u00f3g oddechowych na przestrzeni minionego miesi\u0105ca \u2013 w por\u00f3wnaniu do os\u00f3b, kt\u00f3re przesypia\u0142y od 6 do 9 godzin (9).<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Je\u015bli masz problemy ze snem z powodu stresu zwi\u0105zanego z koronawirusem, spr\u00f3buj si\u0119 odpr\u0119\u017cy\u0107 przed p\u00f3j\u015bciem spa\u0107, by unikn\u0105\u0107 budzenia si\u0119 w nocy wywo\u0142anego l\u0119kiem.<\/span>\n<h4><b>Oto kilka wskaz\u00f3wek, jak podnie\u015b\u0107 jako\u015b\u0107 snu:<\/b><\/h4>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Zajmij si\u0119 czym\u015b odpr\u0119\u017caj\u0105cym, jak np. czytanie czy s\u0142uchanie muzyki, a\u017c ogarnie Ci\u0119 uczucie senno\u015bci.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Zadbaj o odpowiednie warunki w sypialni: o w\u0142a\u015bciw\u0105 temperatur\u0119 i o\u015bwietlenie, a tak\u017ce o redukcj\u0119 ha\u0142asu; wszystko to pozwoli Ci spa\u0107 spokojniej.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Upewnij si\u0119, czy Twoje \u0142\u00f3\u017cko jest wystarczaj\u0105co wygodne.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Od\u0142\u00f3\u017c wszelkie urz\u0105dzenia elektryczne (w tym telefon!), by zapewni\u0107 sobie cisz\u0119 woln\u0105 od zak\u0142\u00f3ce\u0144.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119 na to, co jesz i pijesz; unikaj ci\u0119\u017ckostrawnych i du\u017cych posi\u0142k\u00f3w na par\u0119 godzin przed p\u00f3j\u015bciem spa\u0107.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Unikaj kofeiny po po\u0142udniu i wieczorem.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Ogranicz d\u0142ugie lub nieregularne drzemki w trakcie dnia.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Przyjmuj dobry suplement z <a href=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/produkt\/magenhance-najlepszy-suplement-magnezu\/\">magnezem<\/a>.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Si\u0119gnij po koj\u0105ce napoje, takie jak rumianek, kt\u00f3re wspomagaj\u0105 sen i relaksacj\u0119.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Utrzymuj regularny rytm snu, staraj si\u0119 codziennie chodzi\u0107 spa\u0107 i wstawa\u0107 mniej wi\u0119cej o tej samej porze.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h3><b>5. Dobrze si\u0119 od\u017cywiaj<\/b><\/h3>\n<span style=\"font-weight: 400\">Istnieje wiele bada\u0144 wskazuj\u0105cych na to, \u017ce niedobory \u017cywieniowe mog\u0105 os\u0142abia\u0107 Tw\u00f3j uk\u0142ad odporno\u015bciowy i zwi\u0119ksza\u0107 Twoj\u0105 podatno\u015b\u0107 na infekcje.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Podczas gdy niedobory wi\u0119kszo\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych negatywnie wp\u0142ywaj\u0105 na odpowiedzi immunologiczne, delikatne zwi\u0119kszenie spo\u017cycia niekt\u00f3rych mikroelement\u00f3w mo\u017ce by\u0107 powi\u0105zane z usprawnieniem pewnych odpowiedzi immunologicznych (10).<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Spo\u017cywanie zdrowych \u015bwie\u017cych produkt\u00f3w jest niezb\u0119dne do utrzymania zdrowia i mo\u017ce wzmacnia\u0107 uk\u0142ad odporno\u015bciowy, jednak mimo to mo\u017cliwe s\u0105 niedobory niekt\u00f3rych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. <strong>Wiele os\u00f3b starszych nie dostarcza swojemu organizmowi wystarczaj\u0105co du\u017co sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych wraz z diet\u0105<\/strong>. Na szcz\u0119\u015bcie mo\u017cna te niedobory uzupe\u0142ni\u0107, przyjmuj\u0105c odpowiednie suplementy.<\/span>\n\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-181822\" src=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-05.jpg\" alt=\"Najlepszym sposobem, by wzmocni\u0107 uk\u0142ad odporno\u015bciowy jest spo\u017cywanie owoc\u00f3w i warzyw\" width=\"1200\" height=\"600\" srcset=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-05.jpg 1200w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-05-300x150.jpg 300w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-05-1024x512.jpg 1024w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-05-768x384.jpg 768w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-05-600x300.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/>\n<h4><b>Spo\u017cywanie odpowiedniej ilo\u015bci owoc\u00f3w i warzyw<\/b><\/h4>\n<span style=\"font-weight: 400\">Istniej\u0105 dowody wskazuj\u0105ce na to, \u017ce dieta bogata w owoce i warzywa ma pozytywny wp\u0142yw na funkcjonowanie uk\u0142adu odporno\u015bciowego, a tak\u017ce na wska\u017aniki stan\u00f3w zapalnych.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Badania pokazuj\u0105, \u017ce spo\u017cywanie owoc\u00f3w i warzyw zwi\u0119ksza produkcj\u0119 kom\u00f3rek T, a tak\u017ce mo\u017ce by\u0107 kojarzone z ni\u017cszym poziomem bia\u0142ka C-reaktywnego, b\u0119d\u0105cego wska\u017anikiem stanu zapalnego (11). W ci\u0119\u017ckich przypadkach infekcji wywo\u0142anych koronawirusem odpowied\u017a immunologiczna jest nadmierna. Oznacza to, \u017ce organizm atakuje nie tylko wirusa, ale tak\u017ce zdrowe tkanki. Utrzymanie niskiego poziomu stan\u00f3w zapalnych poprzez zdrow\u0105 diet\u0119 mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do ochrony przeciwko najgorszym skutkom choroby.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Ograniczenie spo\u017cycia t\u0142uszcz\u00f3w tak\u017ce pomaga usprawni\u0107 odpowied\u017a immunologiczn\u0105. Badania pokazuj\u0105, \u017ce olej mo\u017ce negatywnie wp\u0142ywa\u0107 na funkcjonowanie bia\u0142ych krwinek, a dieta bogata w t\u0142uszcz mo\u017ce zmienia\u0107 flor\u0119 bakteryjn\u0105 jelit, kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c ma sw\u00f3j udzia\u0142 w reakcjach immunologicznych (12, 13). Dodatkowo, utrzymanie masy cia\u0142a na zdrowym poziomie mo\u017ce korzystnie wp\u0142ywa\u0107 na uk\u0142ad odporno\u015bciowy, jako \u017ce zb\u0119dny t\u0142uszcz os\u0142abia uk\u0142ad odporno\u015bciowy. Oty\u0142o\u015b\u0107 zosta\u0142a powi\u0105zana ze zwi\u0119kszonym ryzykiem zachorowania na gryp\u0119 (influenza) i inne infekcje, takie jak zapalenie p\u0142uc (14).<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Unikaj tak\u017ce przetworzonych pokarm\u00f3w, sma\u017conego jedzenia, nadmiaru w\u0119glowodan\u00f3w (w tym cukr\u00f3w), a tak\u017ce konserwowanego czy peklowanego mi\u0119sa, itd.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Zdaniem <a href=\"https:\/\/www.cdc.gov\/foodsafety\/newsletter\/food-safety-and-Coronavirus.html\" rel=\"noopener\">Centr\u00f3w Kontroli i Prewencji Chor\u00f3b<\/a>, koronawirus (COVID-19) zosta\u0142 powi\u0105zany ze zwierz\u0119tami \u2013 zadbaj wi\u0119c o odpowiednie przygotowanie swoich posi\u0142k\u00f3w, zw\u0142aszcza mi\u0119sa i jajek. Dodatkowo, w razie dzielenia si\u0119 posi\u0142kiem. pami\u0119taj o u\u017cywaniu w\u0142asnych sztu\u0107c\u00f3w.<\/span>\n<h2><b>W jaki spos\u00f3b wzmocni\u0107 uk\u0142ad odporno\u015bciowy poprzez zmiany w diecie<\/b><\/h2>\n<span style=\"font-weight: 400\"><strong>\u2736 Pokarmy, kt\u00f3re mog\u0105 usprawni\u0107 Tw\u00f3j uk\u0142ad odporno\u015bciowy<\/strong> (wed\u0142ug bada\u0144 klinicznych)<\/span>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><strong>Bezmleczna, nies\u0142odzona gorzka czekolada<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-weight: 400\"><strong>Teobromina<\/strong>, antyoksydant, kt\u00f3ry mo\u017cemy znale\u017a\u0107 w gorzkiej czekoladzie, wzmacnia Tw\u00f3j<strong> uk\u0142ad odporno\u015bciowy<\/strong> i pomaga w walce ze stanami zapalnymi (15).<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Ciemna czekolada pomaga tak\u017ce redukowa\u0107 stres.<\/span>\n\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-181835\" src=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-06.jpg\" alt=\"Jagody s\u0105 bogate w antyoksydanty, kt\u00f3re dobrze wp\u0142ywaj\u0105 na uk\u0142ad odporno\u015bciowy\" width=\"1200\" height=\"600\" srcset=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-06.jpg 1200w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-06-300x150.jpg 300w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-06-1024x512.jpg 1024w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-06-768x384.jpg 768w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-06-600x300.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><strong>Jagody<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-weight: 400\"><strong>Antocyjany<\/strong>, kt\u00f3re znale\u017a\u0107 mo\u017cna w jagodach, s\u0105 typem flawonoid\u00f3w o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach przeciwutleniaj\u0105cych, dzi\u0119ki czemu wspomagaj\u0105 Tw\u00f3j <strong>uk\u0142ad odporno\u015bciowy<\/strong>.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Przegl\u0105d systematyczny z 2016 roku wraz z metaanaliz\u0105 wykaza\u0142y, \u017ce flawonoidy odgrywaj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w funkcjach obronnych uk\u0142adu oddechowego. W przegl\u0105dzie uwzgl\u0119dniono 14 bada\u0144, a wyniki pokaza\u0142y, \u017ce osoby spo\u017cywaj\u0105ce pokarmy bogate we flawonoidy s\u0105 mniej nara\u017cone na infekcje g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych czy przezi\u0119bienie, w por\u00f3wnaniu do os\u00f3b, kt\u00f3re takowych pokarm\u00f3w nie spo\u017cywa\u0142y (16).<\/span>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Kurkuma<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-weight: 400\">Kurkuma jest przypraw\u0105 powszechnie stosowan\u0105 w kuchniach azjatyckich. Spo\u017cywanie kurkumy mo\u017ce poprawi\u0107 odpowied\u017a immunologiczn\u0105 ze wzgl\u0119du na wysok\u0105 zawarto\u015b\u0107 kurkuminy.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Wed\u0142ug przegl\u0105du z 2017 roku, kurkumina ma w\u0142a\u015bciwo\u015bci antyoksydacyjne i przeciwzapalne.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\"><a href=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/produkt\/curcumin-phytosome-meriva-kurkuma-500-mg\/\">Suplement z kurkumin\u0105<\/a> sprzedawany przez Intelligent Labs<\/span><span style=\"font-weight: 400\">&nbsp;<\/span><span style=\"font-weight: 400\">ma \u015bwietne dzia\u0142anie przeciwzapalne; badania bior\u0105ce pod uwag\u0119 redukcj\u0119 poziomu bia\u0142ek c-reaktywnych wykaza\u0142y, \u017ce zmniejsza poziom stan\u00f3w zapalnych o 1600% (17).<\/span>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Ryby bogate w kwas t\u0142uszczowy omega-3<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-weight: 400\">Tu\u0144czyk, \u0142oso\u015b, sardynki, a tak\u017ce inne t\u0142uste ryby s\u0105 bogate w kwasy t\u0142uszczowe omega-3, kt\u00f3re mog\u0105 pom\u00f3c wzmocni\u0107 Tw\u00f3j uk\u0142ad odporno\u015bciowy.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Wed\u0142ug najnowszych bada\u0144, d\u0142ugo\u0142a\u0144cuchowe kwasy t\u0142uszczowe omega-3 mog\u0105 usprawni\u0107 uk\u0142ad odporno\u015bciowy poprzez popraw\u0119 funkcjonowania <strong>kom\u00f3rek immunologicznych<\/strong>. Odkrycia te wykazuj\u0105 tak\u017ce, \u017ce olej rybny bogaty w DHA zwi\u0119ksza aktywno\u015b\u0107 limfocyt\u00f3w B odpowiedzialnych za ochron\u0119 organizmu przed infekcjami wirusowymi.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Limfocyty B znajduj\u0105ce si\u0119 w odprowadzaj\u0105cych w\u0119z\u0142ach ch\u0142onnych w drogach oddechowych s\u0105 odpowiedzialne za wi\u0119kszo\u015b\u0107 odpowiedzi obronnych generowanych podczas infekcji grypowej (18).<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\"><a href=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/produkt\/olej-rybny-omega-3\/\">Suplement Ultra czysty kwas Omega-3<\/a> produkcji Intelligent Labs zawiera najmocniejszy i najskuteczniejszy olej rybny o najwi\u0119kszej sile omega-3. Ka\u017cda porcja zawiera 3000 mg oleju rybnego w postaci trigliceryd\u00f3w, kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z 1224 mg EPA i 816 mg DHA.<\/span>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Broku\u0142y<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-weight: 400\">Broku\u0142, b\u0119d\u0105cy warzywem kapustnym, jest \u017ar\u00f3d\u0142em <strong>witaminy C<\/strong>. Zawiera tak\u017ce silne antyoksydanty, takie jak sulforafan. Z tego powodu doskonale sprawdzi si\u0119 jako sta\u0142y element diety, je\u015bli chcesz usprawni\u0107 sw\u00f3j uk\u0142ad odporno\u015bciowy.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Badania wykaza\u0142y, \u017ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwutleniaj\u0105ce broku\u0142\u00f3w rosn\u0105 po przygotowaniu w kuchence mikrofalowej, natomiast gotowanie w wodzie wyp\u0142ukuje cenne substancje \u2013 im d\u0142u\u017csze gotowanie, tym wi\u0119ksza strata w\u0142a\u015bciwo\u015bci antyoksydacyjnych (19).<\/span>\n\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-181848\" src=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-07.jpg\" alt=\"Broku\u0142y s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em witaminy C, kt\u00f3ra pomaga wzmacnia\u0107 uk\u0142ad odporno\u015bciowy\" width=\"1200\" height=\"600\" srcset=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-07.jpg 1200w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-07-300x150.jpg 300w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-07-1024x512.jpg 1024w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-07-768x384.jpg 768w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-07-600x300.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Bataty<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-weight: 400\">Bataty s\u0142yn\u0105 przede wszystkim z du\u017cej zawarto\u015bci beta-karotenu, tj. antyoksydantu, kt\u00f3ry nadaje s\u0142odkim ziemniakom charakterystyczny pomara\u0144czowy kolor. Beta-karoten jest \u017ar\u00f3d\u0142em <strong>witaminy A<\/strong>.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\"><strong>Witamina A<\/strong> znana jest jako witamina o dzia\u0142aniu przeciwzapalnym ze wzgl\u0119du na kluczow\u0105 rol\u0119, jak\u0105 odgrywa we wspomaganiu funkcji odporno\u015bciowych.<\/span>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Szpinak<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-weight: 400\">Szpinak mo\u017ce usprawni\u0107 Tw\u00f3j <strong>uk\u0142ad odporno\u015bciowy<\/strong>, poniewa\u017c zawiera wiele kluczowych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych i antyoksydant\u00f3w (21), w tym flawonoidy, karotenoidy, witamin\u0119 C i witamin\u0119 E, kt\u00f3re mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 zdolno\u015b\u0107 Twojego uk\u0142adu immunologicznego do zwalczania infekcji (22).<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Wcze\u015bniejsze badania wskazuj\u0105 tak\u017ce, \u017ce flawonoidy mog\u0105 pomaga\u0107 ogranicza\u0107 zachorowalno\u015b\u0107 na przezi\u0119bienie u zdrowych os\u00f3b (23).<\/span>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Imbir<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-weight: 400\">Imbir jest silnym antyoksydantem, kt\u00f3ry w naturalny spos\u00f3b pozytywnie wp\u0142ywa na uk\u0142ad odporno\u015bciowy. Zawiera on du\u017co witamin oraz makro- i mikroelement\u00f3w, takich jak magnez, \u017celazo, cynk i wap\u0144. Imbir pomaga tak\u017ce zwalcza\u0107 wirusy wywo\u0142uj\u0105ce przezi\u0119bienie, a tak\u017ce redukowa\u0107 dreszcze i gor\u0105czk\u0119 (24).<\/span>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Czosnek<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-weight: 400\">Czosnek jest powszechnie stosowany w medycynie domowej w celu leczenia przezi\u0119bienia i innych chor\u00f3b.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Ma on bowiem w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwwirusowe, zw\u0142aszcza spo\u017cywany na surowo.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">W jednym z wcze\u015bniejszych bada\u0144 przyjrzano si\u0119 zale\u017cno\u015bci mi\u0119dzy przyjmowaniem suplement\u00f3w z czosnkiem zawieraj\u0105cych allicyn\u0119 a zmniejszonym ryzykiem zachorowania na przezi\u0119bienie. W grupie uczestnik\u00f3w przyjmuj\u0105cych placebo odnotowano dwukrotnie wi\u0119ksz\u0105 zachorowalno\u015b\u0107 na przezi\u0119bienie ni\u017c w przypadku grupy przyjmuj\u0105cej suplementy z czosnkiem (25).<\/span>\n\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-181861\" src=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-08.jpg\" alt=\"Osoba pij\u0105ca zielon\u0105 herbat\u0119, kt\u00f3ra zawiera flawonoidy zwane katechinami, wspomagaj\u0105ce walk\u0119 przeciwko infekcjom wirusowym\" width=\"1200\" height=\"600\" srcset=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-08.jpg 1200w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-08-300x150.jpg 300w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-08-1024x512.jpg 1024w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-08-768x384.jpg 768w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-08-600x300.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Zielona herbata<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-weight: 400\">Zielona herbata zawiera niewielk\u0105 ilo\u015b\u0107 kofeiny, dzi\u0119ki czemu mo\u017ce by\u0107 zdrow\u0105 alternatyw\u0105 dla czarnej herbaty czy kawy.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Podobnie jak w przypadku jag\u00f3d, w zielonej herbacie znale\u017a\u0107 mo\u017cna grup\u0119 flawonoid\u00f3w zwanych katechinami, kt\u00f3re blokuj\u0105 infekcje wirusowe poprzez hamowanie enzym\u00f3w pozwalaj\u0105cych na rozprzestrzenianie si\u0119 wirus\u00f3w (16).<\/span>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Kefir<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-weight: 400\">Kefir jest napojem z mleka fermentowanego, w smaku podobnym do rzadkiego jogurtu. Wytwarza si\u0119 go z ziaren kefirowych, kt\u00f3re s\u0105 naturalnym skupiskiem r\u00f3\u017cnych populacji symbiotycznych mikroorganizm\u00f3w.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Badania pokazuj\u0105, \u017ce spo\u017cywanie kefiru mo\u017ce mie\u0107 pozytywny wp\u0142yw na uk\u0142ad odporno\u015bciowy. Wed\u0142ug przegl\u0105du z 2017 roku, w wielu badaniach udowodniono, \u017ce regularne picie kefiru mo\u017ce pom\u00f3c w: zwalczaniu bakterii, \u0142agodzeniu stan\u00f3w zapalnych, a tak\u017ce zwi\u0119kszaniu aktywno\u015bci antyoksydacyjnej (26).<\/span>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Pestki s\u0142onecznika<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-weight: 400\">Nasiona s\u0142onecznika s\u0105 bogate w witamin\u0119 E, kt\u00f3ra jest antyoksydantem. Tak samo jak inne przeciwutleniacze, witamina E wspomaga uk\u0142ad odporno\u015bciowy poprzez zwalczanie wolnych rodnik\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 niszczy\u0107 kom\u00f3rki (27).<\/span>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Migda\u0142y<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-weight: 400\">Migda\u0142y s\u0105 doskona\u0142ym \u017ar\u00f3d\u0142em witaminy E, kt\u00f3ra ma w\u0142a\u015bciwo\u015bci antyoksydacyjne, dzi\u0119ki czemu usprawnia Tw\u00f3j uk\u0142ad odporno\u015bciowy. Zawieraj\u0105 one r\u00f3wnie\u017c mangan, magnez i b\u0142onnik, a tak\u017ce s\u0105 bogate w \u017celazo i bia\u0142ko, kt\u00f3re s\u0105 niezb\u0119dne do prawid\u0142owego funkcjonowania uk\u0142adu odporno\u015bciowego (28).<\/span>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Kiwi i pomara\u0144cze<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-weight: 400\">Zar\u00f3wno kiwi, jak i pomara\u0144cze, s\u0105 doskona\u0142ymi \u017ar\u00f3d\u0142ami witaminy C, po kt\u00f3r\u0105 tak wielu z nas si\u0119ga w razie przezi\u0119bienia. Mimo \u017ce badacze wci\u0105\u017c nie s\u0105 pewni w jaki spos\u00f3b dok\u0142adnie witamina C dzia\u0142a, mo\u017ce ona skraca\u0107 okres wyst\u0119powania objaw\u00f3w przezi\u0119bienia, a tak\u017ce usprawnia\u0107 funkcjonowanie uk\u0142adu odporno\u015bciowego.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Witamina C mo\u017ce \u0142agodzi\u0107 lub zapobiega\u0107 infekcjom wirusowym, zw\u0142aszcza przezi\u0119bieniu (29).<\/span>\n\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-181874\" src=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-09.jpg\" alt=\"Czerwona papryka\" width=\"1200\" height=\"600\" srcset=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-09.jpg 1200w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-09-300x150.jpg 300w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-09-1024x512.jpg 1024w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-09-768x384.jpg 768w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-09-600x300.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Czerwona papryka<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-weight: 400\">Osoby, kt\u00f3re staraj\u0105 si\u0119 unika\u0107 cukru w diecie, zamiast owoc\u00f3w mog\u0105 si\u0119gn\u0105\u0107 po czerwon\u0105 papryk\u0119, kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c jest bogata w witamin\u0119 C (zawiera jej nawet dwukrotnie wi\u0119cej ni\u017c cytrusy). Papryka jest r\u00f3wnie\u017c \u017ar\u00f3d\u0142em witaminy A i kwercetyny, kt\u00f3ra odgrywaj\u0105 wa\u017cn\u0105 rol\u0119, je\u015bli chodzi o walk\u0119 z wolnymi rodnikami odpowiedzialnymi za niekt\u00f3re przewlek\u0142e choroby.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Co wi\u0119cej, w\u0142a\u015bciwo\u015bci antyoksydacyjne papryki mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c pomaga\u0107 \u0142agodzi\u0107 stany zapalne i objawy alergii, a tak\u017ce obni\u017ca\u0107 ci\u015bnienie.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Badanie z 2016 roku wykaza\u0142o, \u017ce kwercetyna blokuje infekcje grypowe (influenza) o szerokim zakresie szczep\u00f3w (30).<\/span>\n<h3><b>W jaki spos\u00f3b zadba\u0107 o uk\u0142ad odporno\u015bciowy, przyjmuj\u0105c witaminy i minera\u0142y<\/b><\/h3>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Witamina D<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-weight: 400\">Przegl\u0105d badania z 2012 roku, w kt\u00f3rym pod uwag\u0119 wzi\u0119to 5 r\u00f3\u017cnych pr\u00f3b klinicznych, wykaza\u0142, \u017ce przyjmowanie suplement\u00f3w z witamin\u0105 D mo\u017ce pomaga\u0107 zapobiega\u0107 infekcjom dr\u00f3g oddechowych (31).<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Warto zadba\u0107 o utrzymanie poziomu witaminy D w normie (pomi\u0119dzy 50 a 175 nmol\/L), poniewa\u017c \u0142atwo o jej niedob\u00f3r, zw\u0142aszcza zim\u0105. W razie potrzeby mo\u017cna zbada\u0107 poziom witaminy D poprzez odpowiednie badanie krwi.<\/span>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Witamina C<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-weight: 400\">Jest ona jedn\u0105 z wa\u017cniejszych witamin, je\u015bli chodzi o wspomaganie uk\u0142adu odporno\u015bciowego. Co wi\u0119cej, niedob\u00f3r witaminy C mo\u017ce sprawi\u0107, \u017ce b\u0119dziesz wr\u0119cz bardziej podatny na choroby. Aby by\u0107 zdrowym, konieczne jest zapewnienie organizmowi odpowiedniej dziennej dawki tej witaminy, poniewa\u017c cia\u0142o nie jest w stanie samo jej wyprodukowa\u0107 ani gromadzi\u0107.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Dowody na temat zale\u017cno\u015bci mi\u0119dzy witamin\u0105 witamin\u0105 C a zapobieganiem infekcji dr\u00f3g oddechowych s\u0105 niejednoznaczne. Jednak wygl\u0105da na to, \u017ce w razie zachorowania, witamina C skraca okres infekcji (32, 33). Poziom witaminy C trudno jest zmierzy\u0107 poprzez badanie krwi, jako \u017ce ulega on szybkim zmianom w zale\u017cno\u015bci od spo\u017cytych pokarm\u00f3w. Nie ma jednak powod\u00f3w do obaw, je\u015bli chodzi o przedawkowanie witaminy C, poniewa\u017c jej nadmiar jest usuwany z organizmu wraz z moczem.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Suplementowanie witaminy C wydaje si\u0119 wi\u0119c rozs\u0105dn\u0105 opcj\u0105, zw\u0142aszcza w wypadku infekcji.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Ostatnio da\u0142o si\u0119 s\u0142ysze\u0107 g\u0142osy naukowc\u00f3w, kt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce rozw\u00f3j pandemii koronawirusa m\u00f3g\u0142by zosta\u0107 znacznie spowolniony lub nawet zatrzymany, gdyby na ca\u0142ym \u015bwiecie rozpowszechniono suplementy z wysok\u0105 dawk\u0105 witaminy C. Swoje wnioski opieraj\u0105 oni na wcze\u015bniejszych badaniach, z kt\u00f3rych wynika, \u017ce wysokie dawki witaminy C rzeczywi\u015bcie mog\u0105 pomaga\u0107 zapobiega\u0107 infekcjom dr\u00f3g oddechowych.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Do tej pory nie ma dowod\u00f3w potwierdzaj\u0105cych skuteczno\u015b\u0107 witaminy C w zapobieganiu lub leczeniu infekcji wywo\u0142anych koronawirusem. Jednak <strong>witamina C jest wci\u0105\u017c badana w Chinach pod k\u0105tem potencjalnych dobroczynnych w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwko koronawirusowi<\/strong>. W zesz\u0142ym miesi\u0105cu udost\u0119pniono dokument na temat pr\u00f3b klinicznych m\u00f3wi\u0105cy o tym, \u017ce badania wci\u0105\u017c s\u0105 w toku. Ich zako\u0144czenie przewiduje si\u0119 na wrzesie\u0144 tego roku, wi\u0119c w chwili obecnej nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o witaminie C jako o faktycznym lekarstwie.<\/span>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Witamina B6<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-weight: 400\">Jest ona niezb\u0119dna w kontek\u015bcie reakcji biochemicznych, jakie przeprowadza uk\u0142ad odporno\u015bciowy. \u015awietnymi \u017ar\u00f3d\u0142ami tej witaminy s\u0105: kurczak, zimnowodne ryby (takie jak \u0142oso\u015b czy tu\u0144czyk), zielone warzywa i ciecierzyca.<\/span>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Witamina E&nbsp;<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-weight: 400\">Jest ona silnym przeciwutleniaczem. Wyst\u0119puje w wi\u0119kszych st\u0119\u017ceniach w kom\u00f3rkach odporno\u015bciowych (w por\u00f3wnaniu do innych kom\u00f3rek w krwi). Jest jednym z bardziej skutecznych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, je\u015bli chodzi o regulacj\u0119 funkcji immunologicznych, zw\u0142aszcza u os\u00f3b starszych.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Niedob\u00f3r witaminy E ma negatywny wp\u0142yw na uk\u0142ad odporno\u015bciowy u ludzi, co mo\u017cna jednak naprawi\u0107 uzupe\u0142niaj\u0105c jej dawk\u0119 (34).<\/span>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Selen<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-weight: 400\">Selen jest mikroelementem o silnych w\u0142a\u015bciwo\u015bciach antyoksydacyjnych, wzmacnia on tak\u017ce uk\u0142ad odporno\u015bciowy. Wsp\u00f3\u0142czesne metody rolnicze powoduj\u0105, \u017ce poziom selenu w glebie jest coraz ni\u017cszy, co bezpo\u015brednio wp\u0142ywa na zawarto\u015b\u0107 selenu w pokarmach, kt\u00f3re spo\u017cywamy. Niedob\u00f3r selenu mo\u017ce sprawi\u0107, \u017ce b\u0119dziesz bardziej nara\u017cony\/a na infekcje wirusowe, w tym SARS, a co wi\u0119cej, wirusy te mog\u0105 przez to mutowa\u0107 w szybszym tempie (35).<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Badanie krwi i uregulowanie ewentualnych niedobor\u00f3w mo\u017ce wi\u0119c w pewnym stopniu pom\u00f3c zabezpieczy\u0107 si\u0119 przed koronawirusem.<\/span>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Cynk<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-weight: 400\">By\u0107 mo\u017ce cynk nie ochroni Ci\u0119 przed koronawirusem, ale mo\u017ce pom\u00f3c Ci szybciej wyzdrowie\u0107. Metaanaliza z 2012 roku dotycz\u0105ca ponad 2000 uczestnik\u00f3w badania wykaza\u0142a, \u017ce osoby przyjmuj\u0105ce doustne suplementy z cynkiem szybciej dochodz\u0105 do siebie po przezi\u0119bieniu ni\u017c osoby z grupy placebo (36).<\/span>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Probiotyki<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-weight: 400\">Flora bakteryjna jelit jest stosunkowo nowym obiektem bada\u0144, i wci\u0105\u017c zdobywamy now\u0105 wiedz\u0105 na temat pozytywnego wp\u0142ywu, jaki b\u0142onnik i probiotyki maj\u0105 na zdrowy mikrobiom.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Co ciekawe, flora bakteryjna jelit odgrywa kluczow\u0105 rol\u0119 w regulacji uk\u0142adu odporno\u015bciowego. Badanie z 2015 roku z udzia\u0142em prawie 4000 doros\u0142ych i dzieci wykaza\u0142o, \u017ce osoby przyjmuj\u0105ce probiotyki by\u0142y bardziej odporne na infekcje g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych w por\u00f3wnaniu z grup\u0105 przyjmuj\u0105c\u0105 placebo (37). \u015awietnym sposobem na zwi\u0119kszenie ilo\u015bci dobrych bakterii w jelitach jest spo\u017cywanie wi\u0119cej b\u0142onnika. Mo\u017cna tak\u017ce si\u0119gn\u0105\u0107 po probiotyki w formie pokarm\u00f3w z kulturami bakterii, jak np. kiszona kapusta czy specjalne jogurty. Je\u015bli to do Ciebie nie przemawia, na rynku dost\u0119pna jest ca\u0142a gama suplement\u00f3w z probiotykami.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">W Intelligent Labs przygotowali\u015bmy dla Ciebie suplement z probiotykami i prebiotykami zawieraj\u0105cymi najskuteczniejsze szczepy. Mamy produkty odpowiednie dla <a href=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/produkt\/zywe-kultury-sunfiber-fos\/\">doros\u0142ych<\/a>, <a href=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/produkt\/zywe-kultury-kobiety-sunfiber-fos\/\">kobiet<\/a> i <a href=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/produkt\/zywe-kultury-z-bialkiem-dla-dzieci\/\">dzieci<\/a>.<\/span>\n\n<span style=\"font-weight: 400\">Jednak warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce <strong>najlepszym sposobem na zapobieganie infekcjom<\/strong> jest zachowanie ostro\u017cno\u015bci i unikanie kontaktu z wirusem (38).<\/span>\n\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-181887\" src=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-10.jpg\" alt=\"Cz\u0119ste mycie r\u0105k z u\u017cyciem myd\u0142a i wody przez co najmniej 20 sekund jest jednym ze \u015brodk\u00f3w zapobiegawczych przeciwko koronawirusowi\" width=\"1200\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-10.jpg 1200w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-10-300x200.jpg 300w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-10-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-10-768x512.jpg 768w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hoe-kun-je-je-immuunsysteem-versterken-tijdens-de-coronapandemie-10-600x400.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/>\n<h2><b>Uwa\u017caj na siebie<\/b><\/h2>\n<ul>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\"><strong>Cz\u0119sto myj r\u0119ce<\/strong> przy u\u017cyciu myd\u0142a i wody przez co najmniej 20 sekund, zw\u0142aszcza po przebywaniu w miejscach publicznych, po wydmuchaniu nosa, kaszlu czy kichni\u0119ciu. Je\u015bli nie masz akurat dost\u0119pu do myd\u0142a i wody, si\u0119gnij po p\u0142yn do dezynfekcji r\u0105k o zawarto\u015bci alkoholu przynajmniej na poziomie 60%.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Nie dotykaj oczu, nosa czy ust brudnymi r\u0119koma.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Unikaj bliskiego kontaktu z chorymi osobami.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Zachowaj bezpieczny dystans wobec innych, zw\u0142aszcza je\u015bli koronawirus (COVID-19) rozprzestrzenia si\u0119 w Twoim regionie.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Przy kaszlu lub kichaniu zas\u0142aniaj nos i usta chusteczk\u0105, po czym niezw\u0142ocznie wyrzu\u0107 j\u0105 do kosza. Je\u015bli nie masz dost\u0119pu do chusteczki, kaszlnij lub kichnij w zgi\u0119cie \u0142okciowe albo r\u0119kaw, nie w d\u0142onie.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Codziennie czy\u015b\u0107 i odka\u017caj powierzchnie cz\u0119stego u\u017cytku, takie jak sto\u0142y, klamki, w\u0142\u0105czniki \u015bwiat\u0142a, uchwyty, biurka, komputery, telefony, klawiatury, zlewy, ubikacje i blaty kuchenne.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Je\u015bli jaka\u015b powierzchnia jest brudna, przed dezynfekcj\u0105 wyczy\u015b\u0107 j\u0105 dok\u0142adnie przy u\u017cyciu detergentu lub myd\u0142a i wody.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">No\u015b maseczk\u0119 <strong>typu N95<\/strong> kiedy przebywasz w miejscach publicznych, przed wej\u015bciem do przychodni lekarskiej, lub gdy jeste\u015b chory.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\"><strong>No\u015b r\u0119kawiczki<\/strong>, zw\u0142aszcza w miejscach publicznych, takich jak sklepy czy \u015brodki transportu publicznego.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<strong>\u0179r\u00f3d\u0142a<\/strong>\n<ol>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Segerstrom, S. C., &amp; Miller, G. E. (2004). Psychological stress and the human immune system: a meta-analytic study of 30 years of inquiry. Psychological Bulletin, 130(4), 601\u2013630.&nbsp;<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Mantzios M, Giannou K. When Did Coloring Books Become Mindful? Exploring the Effectiveness of a Novel Method of Mindfulness-Guided Instructions for Coloring Books to Increase Mindfulness and Decrease Anxiety. Front Psychol. 2018;9:56.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Nancy A. Curry and Tim Kasser,Galesburg, IL, Can Coloring Mandalas Reduce Anxiety? Art Therapy: Journal of the American Art Therapy Association, 22(2) pp. 81-85 \u00a9 AATA, Inc. 2005<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Bittman BB, Berk LS, Felten DL, Westengard J, Simonton OC, Pappas J, Ninehouser M, Composite effects of group drumming music therapy on modulation of neuroendocrine-immune parameters in normal subjects. Altern Ther Health Med. 2001 Jan; 7(1):38-47.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Martin, S. A., Pence, B. D., &amp; Woods, J. A. (2009). Exercise and respiratory tract viral infections. Exercise and sport sciences reviews, 37(4), 157\u2013164.&nbsp;<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">S Cohen, D A Tyrrell, M A Russell, M J Jarvis, and A P SmithDepartment of Psychology, Carnegie Mellon University, Pittsburgh, PA 15213. \u201cSmoking, alcohol consumption, and susceptibility to the common cold.\u201d, American Journal of Public Health 83, no. 9 (September 1, 1993): pp. 1277-1283.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">M Irwin, J McClintick, C Costlow, M Fortner, J White, and J C Gillin. Partial night sleep deprivation reduces natural killer and cellular immune responses in humans. The FASEB Journal 1996 10:5, 643-653.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Irwin M, Mascovich A, Gillin JC, Willoughby R, Pike J, Smith TL. Partial sleep deprivation reduces natural killer cell activity in humans. Psychosom Med. 1994;56(6):493\u2013498.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Prather, A. A., &amp; Leung, C. W. (2016). Association of Insufficient Sleep With Respiratory Infection Among Adults in the United States. JAMA internal medicine, 176(6), 850\u2013852.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Institute of Medicine (US) Committee on Military Nutrition Research. Military Strategies for Sustainment of Nutrition and Immune Function in the Field. Washington (DC): National Academies Press (US); 1999. 7, Nutrition and Immune Responses: What Do We Know?<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Banafshe Hosseini, Bronwyn S Berthon, Ahmad Saedisomeolia, Malcolm R Starkey, Adam Collison, Peter A B Wark, Lisa G Wood, Effects of fruit and vegetable consumption on inflammatory biomarkers and immune cell populations: a systematic literature review and meta-analysis, The American Journal of Clinical Nutrition, Volume 108, Issue 1, July 2018, Pages 136\u2013155.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">McAnulty, L.S.; Nieman, D.C.; Dumke, C.L.; Shooter, L.A.; Henson, D.A.; Utter, A.C.; Milne, G.; McAnulty, S.R. Effect of blueberry ingestion on natural killer cell counts, oxidative stress, and inflammation prior to and after 2.5 h of running. Appl. Physiol. Nutr. Metab. 2011, 36, 976\u2013984.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Rinninella E, Cintoni M, Raoul P, et al. Food Components and Dietary Habits: Keys for a Healthy Gut Microbiota Composition. Nutrients. Published online October 7, 2019; SoldatiL , Di Renzo L, Jirillo E, Ascierto PA, Marincola FM, De Lorenzo A. The influence of diet on anti-cancer immune responsiveness. J Transl Med. 2018;16:75-93.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Alwarawrah Y, Kiernan K, MacIver NJ. Changes in nutritional status impact immune cell metabolism and function. Front Immunol. 2018;9:1055-1069.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Mart\u00ednez-Pinilla, E., O\u00f1atibia-Astibia, A., &amp; Franco, R. (2015). The relevance of theobromine for the beneficial effects of cocoa consumption. Frontiers in pharmacology, 6, 30.&nbsp;<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Somerville, V. S., Braakhuis, A. J., &amp; Hopkins, W. G. (2016). Effect of Flavonoids on Upper Respiratory Tract Infections and Immune Function: A Systematic Review and Meta-Analysis. Advances in nutrition (Bethesda, Md.), 7(3), 488\u2013497.&nbsp;<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Hewlings, S. J., &amp; Kalman, D. S. (2017). Curcumin: A Review of Its\u2019 Effects on Human Health. Foods (Basel, Switzerland), 6(10), 92.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Guti\u00e9rrez, S., Svahn, S. L., &amp; Johansson, M. E. (2019). Effects of Omega-3 Fatty Acids on Immune Cells. International journal of molecular sciences, 20(20), 5028.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Yvette Porter, Antioxidant properties of green broccoli and purple-sprouting broccoli under different cooking conditions, Bioscience Horizons: The International Journal of Student Research, Volume 5, 2012, hzs004.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">&nbsp;Huang, Z., Liu, Y., Qi, G., Brand, D., &amp; Zheng, S. G. (2018). Role of Vitamin A in the Immune System. Journal of clinical medicine, 7(9), 258.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Tahseen, Fatima &amp; Miano, Tahseen. (2016). Nutritional Value Of Spinacia Oleraecea Spinach-an Overview. International Journal Of Life Sciences Ans Review. 2. 172-174. 10.13040\/Ijpsr.0975-8232.Ijlsr.2.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Shaik-Dasthagirisaheb Y.B, Varvara G, Murmura G, Saggini A, Caraffa A, Antinolfi P, Tete S, Tripodi D, Conti F, Cianchetti E, et al. Role of vitamins D, E and C in immunity and inflammation. J. Biol. Regul. Homeost. Agents. 2013;27:291\u2013295.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Somerville, V. S., Braakhuis, A. J., &amp; Hopkins, W. G. (2016). Effect of Flavonoids on Upper Respiratory Tract Infections and Immune Function: A Systematic Review and Meta-Analysis. Advances in nutrition (Bethesda, Md.), 7(3), 488\u2013497.&nbsp;<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Mashhadi, N. S., Ghiasvand, R., Askari, G., Hariri, M., Darvishi, L., &amp; Mofid, M. R. (2013). Anti-oxidative and anti-inflammatory effects of ginger in health and physical activity: review of current evidence. International journal of preventive medicine, 4(Suppl 1), S36\u2013S42.&nbsp;<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Allan, G. M., &amp; Arroll, B. (2014). Prevention and treatment of the common cold: making sense of the evidence. CMAJ : Canadian Medical Association journal = journal de l\u2019Association medicale canadienne, 186(3), 190\u2013199.&nbsp;<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Rosa DD, Dias MM, Grzeskowiak LM, Reis SA, Conceicao LL, Peluzio MD. Milk kefir: nutritional, microbiological and health benefits. Nutr Res Rev. 2017:1\u201315.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Nandha, Ruchika. (2014). Therapeutic Potential Of Sunflower Seeds: An Overview.&nbsp;<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Chen, C.\u2010Y., Lapsley, K. and Blumberg, J. (2006), A nutrition and health perspective on almonds. J. Sci. Food Agric., 86: 2245-2250.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Hemil\u00e4 H. (2017). Vitamin C and Infections. Nutrients, 9(4), 339.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Wu, W., Li, R., Li, X., He, J., Jiang, S., Liu, S., &amp; Yang, J. (2015). Quercetin as an Antiviral Agent Inhibits Influenza A Virus (IAV) Entry. Viruses, 8(1), 6.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Charan, J., Goyal, J. P., Saxena, D., &amp; Yadav, P. (2012). Vitamin D for prevention of respiratory tract infections: A systematic review and meta-analysis. Journal of pharmacology &amp; pharmacotherapeutics, 3(4), 300\u2013303.&nbsp;<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Vorilhon, P., Arpajou, B., Vaillant Roussel, H. et al. Efficacy of vitamin C for the prevention and treatment of upper respiratory tract infection. A meta-analysis in children. Eur J Clin Pharmacol 75, 303\u2013311 (2019).<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Raposo, S., Fondell, E., Str\u00f6m, P. et al. Intake of vitamin C, vitamin E, selenium, zinc and polyunsaturated fatty acids and upper respiratory tract infection\u2014a prospective cohort study. Eur J Clin Nutr 71, 450\u2013457 (2017).<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Lewis, E.D., Meydani, S.N. and Wu, D. (2019), Regulatory role of vitamin E in the immune system and inflammation. IUBMB Life, 71: 487-494. doi:10.1002\/iub.1976.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Harthill, M. Review: Micronutrient Selenium Deficiency Influences Evolution of Some Viral Infectious Diseases. Biol Trace Elem Res 143, 1325\u20131336 (2011).<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Michelle Science, Jennie Johnstone, Daniel E. Roth, Gordon Guyatt, Mark Loeb. Zinc for the treatment of the common cold: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials, CMAJ Jul 2012, 184 (10) E551-E561; DOI: 10.1503\/cmaj.111990.<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">Hao&nbsp; Q, Dong&nbsp; BR, Wu T. Probiotics for preventing acute upper respiratory tract infections. Cochrane Database of Systematic Reviews 2015, Issue 2. Art. No.: CD006895.&nbsp;<\/span><\/li>\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">The latest guidance from the Centers for Disease Control<\/span><\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>COVID-19 jest chorob\u0105 zaka\u017an\u0105 uk\u0142adu oddechowego wywo\u0142an\u0105 nowym wirusem, kt\u00f3rego wyst\u0119powanie u ludzi nie by\u0142o wcze\u015bniej udokumentowane. Aktualnie nie mamy szczepionki, kt\u00f3ra pomog\u0142aby zapobiega\u0107 COVID-19. Najlepszym sposobem na przeciwdzia\u0142anie rozprzestrzenianiu si\u0119 choroby jest nie wystawianie si\u0119 na kontakt z wirusem. Inn\u0105 metod\u0105 jest zadbanie o w\u0142a\u015bciw\u0105 diet\u0119 oraz \u0107wiczenia fizyczne. W tym artykule om\u00f3wimy dok\u0142adnie,&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":196002,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[2271],"tags":[],"coauthors":[],"class_list":["post-196028","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-odzywianie"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":2271,"label":"Od\u017cywianie"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/jak-wzmocnic-uklad-odpornosciowy-w-obliczu-wybuchu-koronawirusa-09-1024x512.jpg",1024,512,true],"author_info":{"display_name":"David Pashley","author_link":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/author\/david\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":2271,"name":"Od\u017cywianie","slug":"odzywianie","term_group":0,"term_taxonomy_id":2271,"taxonomy":"category","description":"","parent":0,"count":57,"filter":"raw","cat_ID":2271,"category_count":57,"category_description":"","cat_name":"Od\u017cywianie","category_nicename":"odzywianie","category_parent":0}],"tag_info":false,"wpml":{"language":"pl-pl","is_original":false,"original_post_id":131843,"translations":{"cs-cz":{"id":218956,"language":"cs-cz","is_original":false},"da-dk":{"id":222331,"language":"da-dk","is_original":false},"de-at":{"id":208009,"language":"de-at","is_original":false},"de-de":{"id":39634,"language":"de-de","is_original":false},"el-cy":{"id":229562,"language":"el-cy","is_original":false},"el-gr":{"id":228145,"language":"el-gr","is_original":false},"en-gb":{"id":131843,"language":"en-gb","is_original":true},"en-ie":{"id":166804,"language":"en-ie","is_original":false},"es-es":{"id":45429,"language":"es-es","is_original":false},"fr-fr":{"id":30834,"language":"fr-fr","is_original":false},"hu-hu":{"id":225137,"language":"hu-hu","is_original":false},"it-it":{"id":51139,"language":"it-it","is_original":false},"nl-be":{"id":217707,"language":"nl-be","is_original":false},"nl-nl":{"id":182007,"language":"nl-nl","is_original":false},"pl-pl":{"id":196028,"language":"pl-pl","is_original":false},"pt-pt":{"id":168016,"language":"pt-pt","is_original":false},"ro-ro":{"id":237458,"language":"ro-ro","is_original":false},"sv-se":{"id":223253,"language":"sv-se","is_original":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/196028","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=196028"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/196028\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":250182,"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/196028\/revisions\/250182"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/196002"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=196028"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=196028"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=196028"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=196028"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}