{"id":191855,"date":"2020-12-19T08:00:00","date_gmt":"2020-12-19T08:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/czekolada-to-oficjalnie-superzywnosc\/"},"modified":"2025-09-23T11:02:37","modified_gmt":"2025-09-23T10:02:37","slug":"czekolada-to-oficjalnie-superzywnosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/czekolada-to-oficjalnie-superzywnosc\/","title":{"rendered":"Dobra wiadomo\u015b\u0107 \u2013 czekolada to oficjalnie super\u017cywno\u015b\u0107!"},"content":{"rendered":"\n<p><em>Czekolada to super\u017cywno\u015b\u0107?! Niemo\u017cliwe, czy to ma by\u0107 \u017cart?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>To wcale nie jest \u017cart, chocia\u017c jest pewien haczyk. Tak naprawd\u0119 to <strong>kakao<\/strong> zawarta w czekoladzie ma niezwyk\u0142e prozdrowotne minera\u0142y i moleku\u0142y.<\/p>\n\n\n\n<p>Oznacza to, \u017ce najlepszym wyborem jest <strong>gorzka czekolada o przynajmniej 70% zawarto\u015bci kakao<\/strong>, co eliminuje wi\u0119kszo\u015b\u0107 cukru znajduj\u0105cego si\u0119 w mlecznej czekoladzie. Czekolada taka nie zawiera tak\u017ce mleka, dzi\u0119ki czemu jest odpowiednia dla os\u00f3b, kt\u00f3re nie toleruj\u0105 nabia\u0142u.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli zazwyczaj si\u0119gasz po mleczn\u0105 czekolad\u0119, gorzka czekolada mo\u017ce na pocz\u0105tku wydawa\u0107 si\u0119 dziwna w smaku. Na szcz\u0119\u015bcie z czasem mo\u017cna j\u0105 naprawd\u0119 polubi\u0107. Ja sam osobi\u015bcie uwielbiam gorzk\u0105 czekolad\u0119 o 70% zawarto\u015bci kakao i codziennie jem odrobin\u0119, gdy mam ochot\u0119 na co\u015b s\u0142odkiego. Je\u015bli chodzi o zawarto\u015b\u0107 kakao, mo\u017cna nawet znale\u017a\u0107 czekolad\u0119 99% (kt\u00f3ra te\u017c ma swoich zwolennik\u00f3w!) \u2013 to wszystko kwestia osobistych preferencji.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli si\u0119 zastanawiasz, czy zwyk\u0142e s\u0142odzone kakao i\u00a0 gorzkie kakao to to samo, polecamy Ci <a href=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/ceremonia-kakaowa\/\"><strong>ten artyku\u0142<\/strong><\/a>!<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>A oto dlaczego czekolada to oficjalnie super\u017cywno\u015b\u0107!<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Oto co mo\u017cna znale\u017a\u0107 w 100 g gorzkiej czekolady (1):<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>11 gram\u00f3w <strong>b\u0142onnika prebiotycznego<\/strong>, kt\u00f3ry \u015bwietnie wp\u0142ywa na jelita.<\/li><li>67% zalecanego dziennego spo\u017cycia <strong>\u017celaza<\/strong>, kt\u00f3re odpowiada za transport tlenu w organizmie i zapobiega anemii.<\/li><li>58% zalecanego dziennego spo\u017cycia <strong>magnezu<\/strong>, kt\u00f3ry pomaga nam si\u0119 zrelaksowa\u0107 i odpr\u0119\u017cy\u0107.<\/li><li>98% zalecanego dziennego spo\u017cycia <strong>manganu<\/strong>, kt\u00f3ry wspomaga g\u0142\u00f3wny przeciwutleniacz w ciele, glutation.<\/li><li>89% zalecanego dziennego spo\u017cycia <strong>miedzi<\/strong> (wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi wie, \u017ce \u017celazo pomaga zapobiega\u0107 anemii, ale ma\u0142o kto ma \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce to mied\u017a umo\u017cliwia transport \u017celaza w ciele, co r\u00f3wnie\u017c \u015bwiadczy o jej wa\u017cnej roli).<\/li><li><strong>Selen, cynk, fosfor, wap\u0144 <\/strong>i <strong>potas<\/strong>.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-style-default\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"606\" src=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/1-133.jpg\" alt=\"p\u0142atki czekolady\" class=\"wp-image-191725\" srcset=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/1-133.jpg 1200w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/1-133-300x152.jpg 300w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/1-133-1024x517.jpg 1024w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/1-133-768x388.jpg 768w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/1-133-600x303.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Inne drogocenne sk\u0142adniki gorzkiej czekolady<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Poza minera\u0142ami wymienionymi wy\u017cej gorzka czekolada zawiera tak\u017ce du\u017ce ilo\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Bioflawonoid\u00f3w<\/strong><\/li><li><strong>Pirolochinolinochinonu (PQQ)<\/strong><\/li><li><strong>Resweratrolu<\/strong><\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Przyjrzyjmy si\u0119, czym dok\u0142adnie s\u0105 te elementy!<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Bioflawonoidy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Bioflawonoidy to moleku\u0142y obecne w owocach i warzywach, kt\u00f3rym te zawdzi\u0119czaj\u0105 sw\u00f3j kolor. Wszystkie owoce i warzywa zawieraj\u0105 pewne ilo\u015bci bioflawonoid\u00f3w, ale czekolada zawiera ich naprawd\u0119 du\u017co. Zaobserwowano, \u017ce bioflawonoidy <strong>korzystnie wp\u0142ywaj\u0105 na zdrowie serca<\/strong>, <strong>zmniejszaj\u0105 ryzyko chor\u00f3b serca<\/strong>, <strong>obni\u017caj\u0105 poziom LDL<\/strong> (tzw. \u201ez\u0142ego cholesterolu\u201d) i <strong>polepszaj\u0105 poziom HDL<\/strong> (tzw. \u201edobrego cholesterolu\u201d), a nawet <strong>usprawniaj\u0105 przep\u0142yw krwi do m\u00f3zgu<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Resweratrol<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Resweratrol jest silnym przeciwutleniaczem, kt\u00f3ry <strong>chroni kom\u00f3rki przed zniszczeniami wywo\u0142anymi dzia\u0142aniem wolnych rodnik\u00f3w<\/strong>. <strong>\u015awietnie dzia\u0142a na sk\u00f3r\u0119<\/strong>, a tak\u017ce <strong>pomaga stabilizowa\u0107 poziom cukru we krwi<\/strong>. Jest on obecny w sk\u00f3rce winogron i czerwonym winie.<\/p>\n\n\n\n<p>O resweratrolu pierwszy raz zrobi\u0142o si\u0119 g\u0142o\u015bno w 2003 roku, kiedy to wykazano, \u017ce znacznie wyd\u0142u\u017ca \u017cycie <em>Saccharomyces cerevisiae<\/em> (typu dro\u017cd\u017cy). Aktywuje on enzymy zwane sirtuinami, kt\u00f3re s\u0105 w stanie skorygowa\u0107 mutacje w DNA zachodz\u0105ce wraz ze starzeniem si\u0119 organizmu (2).<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Pirolochinolinochinon (PQQ)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>PQQ jest aktualnie moj\u0105 ulubion\u0105 moleku\u0142\u0105! Odkryto j\u0105 stosunkowo niedawno, ale nasza dotychczasowa wiedza na jej temat jest bardzo obiecuj\u0105ca. Jednocze\u015bnie dzia\u0142a jak <strong>przeciwutleniacz<\/strong> i <strong>kofaktor enzym\u00f3w<\/strong>, co oznacza, \u017ce umo\u017cliwia dzia\u0142anie pewnych enzym\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>PQQ ma najwi\u0119kszy wp\u0142yw na mitochondria.<\/strong> Mitochondria odpowiadaj\u0105 za produkcj\u0119 energii i s\u0105 niezwykle wa\u017cne w kontek\u015bcie naszego zdrowia. Ka\u017cda z naszych kom\u00f3rek zawiera tysi\u0105ce mitochondri\u00f3w. Szacuje si\u0119, \u017ce oko\u0142o po\u0142owa suchej masy cia\u0142a (tzn. masy nie uwzgl\u0119dniaj\u0105cej wody w organizmie) to w\u0142a\u015bnie mitochondria!<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-style-default\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"608\" src=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2-136.jpg\" alt=\"czekolada na talerzu\" class=\"wp-image-191738\" srcset=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2-136.jpg 1200w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2-136-300x152.jpg 300w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2-136-1024x519.jpg 1024w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2-136-768x389.jpg 768w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2-136-600x304.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Gorzka czekolada, PQQ i mitochondria<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Wszyscy wiemy, \u017ce tlen jest nam niezb\u0119dny do \u017cycia. Jest on przede wszystkim wykorzystywany przez mitochondria do produkcji energii. Jednak <strong>tlen mo\u017ce tak\u017ce powodowa\u0107 stres oksydacyjny w mitochondriach<\/strong>. I to w\u0142a\u015bnie dlatego potrzebujemy przeciwutleniaczy, kt\u00f3re pomagaj\u0105 zwalcza\u0107 to zjawisko.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Przeciwutleniacze w mitochondriach<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Nie wszystkie antyoksydanty, o kt\u00f3rych s\u0142yszymy, s\u0105 w stanie dzia\u0142a\u0107 w naszych mitochondriach, ale <strong>PQQ tak \u2013 chroni on mitochondria przed stresem oksydacyjnym<\/strong>. Do tego stymuluje proces biogenezy mitochondri\u00f3w, co oznacza, \u017ce cia\u0142o produkuje wi\u0119cej mitochondri\u00f3w (3).<\/p>\n\n\n\n<p>Im wi\u0119cej mitochondri\u00f3w, tym wi\u0119ksze roz\u0142o\u017cenie produkcji energii, a co za tym idzie, mniejsze obci\u0105\u017cenie ka\u017cdego pojedynczego mitochondrium. Dzi\u0119ki temu mitochondria pozostaj\u0105 w lepszym stanie na d\u0142u\u017cej. Spadek stanu zdrowia i produkcji energii w mitochondriach to jedne z g\u0142\u00f3wnych przyczyn starzenia. Tak wi\u0119c <strong>je\u015bli chcemy \u017cy\u0107 d\u0142u\u017cej, powinni\u015bmy zadba\u0107 o zdrowe mitochondria<\/strong> (4)!<\/p>\n\n\n\n<p>Co wi\u0119cej, magnez i selen zawarte w gorzkiej czekoladzie s\u0105 r\u00f3wnie\u017c obecne w mitochondriach. <strong>Enzymy antyoksydacyjne SOD i peroksydaza glutationowa potrzebuj\u0105 ich do prawid\u0142owego funkcjonowania.<\/strong> Mo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce gorzka czekolada pe\u0142ni rol\u0119 prawdziwej elektrowni dla Twoich mitochondri\u00f3w i produkcji energii w ciele.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Z odleg\u0142ej galaktyki!<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Co ciekawe, <strong>PQQ znaleziono tak\u017ce w pyle mi\u0119dzygwiezdnym na asteroidach w przestrzeni kosmicznej<\/strong>. Py\u0142 ten, zgromadzony przez statek kosmiczny, sugerowa\u0142by, \u017ce by\u0107 mo\u017ce pierwsze moleku\u0142y \u017cycia na Ziemi dotar\u0142y do nas z kosmosu na kometach i asteroidach, kt\u00f3re nast\u0119pnie uderzy\u0142y w Ziemi\u0119 wiele lat temu (5).<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-style-default\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"600\" src=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/3-1-10.jpg\" alt=\"masz ochot\u0119 na ciasto czekoladowe?\" class=\"wp-image-191751\" srcset=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/3-1-10.jpg 1200w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/3-1-10-300x150.jpg 300w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/3-1-10-1024x512.jpg 1024w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/3-1-10-768x384.jpg 768w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/3-1-10-600x300.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Korzy\u015bci zdrowotne gorzkiej czekolady<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Starczy ju\u017c tej teorii; pora przyjrze\u0107 si\u0119 konkretnym badaniom na temat zdrowotnych korzy\u015bci czekolady (w ko\u0144cu nie bez powodu jest uznawana za super\u017cywno\u015b\u0107)!<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Cholesterol<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Pewne randomizowane kontrolowane badania kliniczne przeprowadzone na Japo\u0144czykach z lekko podwy\u017cszonym poziomem cholesterolu wykaza\u0142y, \u017ce spo\u017cycie zaledwie <strong>13 g kakao dziennie<\/strong> (czyli np. 18,5 g czekolady 70%) skutkowa\u0142o:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Ni\u017cszym poziomem LDL<\/strong> (tzw. z\u0142ego cholesterolu) \u2013 zar\u00f3wno, je\u015bli chodzi o og\u00f3ln\u0105 ilo\u015b\u0107, jak i ilo\u015b\u0107 uszkodzon\u0105 przez oksydacj\u0119<\/li><li><strong>Wy\u017cszym poziomem HDL<\/strong> (tzw. dobrego cholesterolu).<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Najprawdopodobniej to w\u0142a\u015bnie utleniony LDL prowadzi do chor\u00f3b serca, wi\u0119c najlepiej by\u0142oby ograniczy\u0107 oksydacj\u0119 LDL! Dobra wiadomo\u015b\u0107 jest taka, \u017ce kolejne 3 badania na temat czekolady wykaza\u0142y, \u017ce jest ona w stanie <strong>zapobiega\u0107 zjawisku utleniania cholesterolu LDL<\/strong> (6, 7, 8).<\/p>\n\n\n\n<p>W innym badaniu przeprowadzonym na Penn State University zaobserwowano, \u017ce <strong>gorzka czekolada obni\u017ca poziom LDL w wi\u0119kszym stopniu ni\u017c dieta o niskiej zawarto\u015bci bioflawonoid\u00f3w<\/strong> (9).<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Choroby serca<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Redukcja oksydacji z\u0142ego cholesterolu przenios\u0142a si\u0119 tak\u017ce na badania obserwacyjne, gdzie pod lup\u0119 brano ryzyko chor\u00f3b serca i spo\u017cycie czekolady. Jedno badanie trwaj\u0105ce ponad 15 lat wykaza\u0142o, \u017ce <strong>ryzyko chor\u00f3b serca by\u0142o o 50% ni\u017csze u os\u00f3b, kt\u00f3re jad\u0142y najwi\u0119cej czekolady<\/strong> w por\u00f3wnaniu z tymi osobami, kt\u00f3re jad\u0142y jej najmniej (10).<\/p>\n\n\n\n<p>W innym badaniu stwierdzono, \u017ce im wi\u0119cej czekolady spo\u017cywa dana osoba, tym <strong>mniej p\u0142ytki mia\u017cd\u017cycowej znajduje si\u0119 w jej t\u0119tnicach<\/strong> (11). Jest to szczeg\u00f3lnie wa\u017cne, poniewa\u017c to w\u0142a\u015bnie p\u0142ytka mia\u017cd\u017cycowa w t\u0119tnicach mo\u017ce ulec oderwaniu i spowodowa\u0107 atak serca lub udar.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-style-default\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"600\" src=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/4-9.png\" alt=\"czekolada wspiera funkcjonowanie m\u00f3zgu - to m.in. dlatego jest super\u017cywno\u015bci\u0105!\" class=\"wp-image-191764\" srcset=\"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/4-9.png 1200w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/4-9-300x150.png 300w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/4-9-1024x512.png 1024w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/4-9-768x384.png 768w, https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/4-9-600x300.png 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Funkcjonowanie m\u00f3zgu<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Czy czekolada jest dobra dla m\u00f3zgu? Tak wskazywa\u0142yby badania! W pierwszym badaniu przetestowano zdrowych m\u0142odych uczestnik\u00f3w pod k\u0105tem rozwi\u0105zywania r\u00f3\u017cnych \u0142amig\u0142\u00f3wek. Nast\u0119pnie podawano im bioflawonoidy z kakao przez 5 dni. Naukowcy zauwa\u017cyli, \u017ce <strong>osoby te radzi\u0142y sobie lepiej z zadaniami<\/strong> po przyjmowaniu bioflawonoid\u00f3w z kakao (12).<\/p>\n\n\n\n<p>W innym badaniu przygl\u0105dano si\u0119 zupe\u0142nie innej grupie uczestnik\u00f3w \u2013 badano osoby starsze z \u0142agodnymi zaburzeniami poznawczymi. Zaburzenia poznawcze oznaczaj\u0105 zwi\u0105zany ze starzeniem spadek w funkcjonowaniu m\u00f3zgu. Wida\u0107 to chocia\u017cby na przyk\u0142adzie problem\u00f3w z pami\u0119ci\u0105, kt\u00f3re cz\u0119sto zdarzaj\u0105 si\u0119 osobom w podesz\u0142ym wieku. Naukowcy odkryli, \u017ce im wi\u0119cej bioflawonoid\u00f3w z kakao przyjmowa\u0142a dana osoba, <strong>tym lepiej radzi\u0142a sobie ona z r\u00f3\u017cnego rodzaju testami sprawdzaj\u0105cymi pami\u0119\u0107, koncentracj\u0119, rozumienie \u015brodowiska i zdolno\u015bci komunikacyjne<\/strong> (13).<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Dobre samopoczucie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Na sam koniec obowi\u0105zkowo nale\u017ca\u0142oby wspomnie\u0107 o wp\u0142ywie czekolady na nasz nastr\u00f3j. Badanie przeprowadzone w Finlandii z udzia\u0142em 305 ci\u0119\u017carnych kobiet wykaza\u0142o, \u017ce <strong>dzieci matek spo\u017cywaj\u0105cych czekolad\u0119 by\u0142y bardziej zrelaksowane w wieku 6 miesi\u0119cy<\/strong> (14).<\/p>\n\n\n\n<p>W innym badaniu z udzia\u0142em starszych m\u0119\u017cczyzn (\u015brednia wieku wynosi\u0142a 76 lat) zaobserwowano, \u017ce uczestnicy spo\u017cywaj\u0105cy czekolad\u0119 <strong>cieszyli si\u0119 lepszym zdrowiem psychicznym <\/strong>ni\u017c ci, kt\u00f3rzy jej nie spo\u017cywali (15).<\/p>\n\n\n\n<p>Z drugiej strony czy naprawd\u0119 potrzebne nam badania, \u017ceby\u015bmy uwierzyli, \u017ce czekolada poprawia samopoczucie? Tak wi\u0119c nast\u0119pnym razem spaceruj\u0105c po supermarkecie, nie zapomnij si\u0119gn\u0105\u0107 po gorzk\u0105 czekolad\u0119 \u2013 w ko\u0144cu to oficjalnie super\u017cywno\u015b\u0107!<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0179r\u00f3d\u0142a<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>(1) <a href=\"https:\/\/nutritiondata.self.com\/facts\/sweets\/10638\/2\" rel=\"noopener\">https:\/\/nutritiondata.self.com\/facts\/sweets\/10638\/2<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>(2) Konrad T Howitz, Kevin J Bitterman, Haim Y Cohen, Dudley W Lamming, Siva Lavu, Jason G Wood, Robert E Zipkin, Phuong Chung, Anne Kisielewski, Li-Li Zhang, Brandy Scherer, David A Sinclair, Small molecule activators of sirtuins extend Saccharomyces cerevisiae lifespan, Nature, 2003 Sep 11;425(6954):191-6.<\/p>\n\n\n\n<p>(3) Kazuhiro Saihara, Ryosuke Kamikubo, Kazuto Ikemoto, Koji Uchida, Mitsugu Akagawa, Pyrroloquinoline Quinone, a Redox-Active o-Quinone, Stimulates Mitochondrial Biogenesis by Activating the SIRT1\/PGC-1\u03b1 Signaling Pathway, Biochemistry, 2017 Dec 19;56(50):6615-6625.<\/p>\n\n\n\n<p>(4) Mitochondria and the Future of Medicine: The Key to Understanding Disease, Chronic Illness, Aging, and Life Itself, Dr Lee Know, Chelsea Green Publishing Co<\/p>\n\n\n\n<p>(5) Franz R Krueger, Wolfgang Werther, Jochen Kissel, Erich R Schmid, Assignment of quinone derivatives as the main compound class composing \u2018interstellar\u2019 grains based on both polarity ions detected by the \u2018Cometary and Interstellar Dust Analyser\u2019 (CIDA) onboard the spacecraft STARDUST, Rapid Commun Mass Spectrom. 2004;18(1):103-11.<\/p>\n\n\n\n<p>(6) D Rein, S Lotito, R R Holt, C L Keen, H H Schmitz, C G Fraga, Epicatechin in human plasma: in vivo determination and effect of chocolate consumption on plasma oxidation status, J Nutr 2000 Aug;130(8S Suppl):2109S-14S.<\/p>\n\n\n\n<p>(7) Y Wan, J A Vinson, T D Etherton, J Proch, S A Lazarus, P M Kris-Etherton, Effects of cocoa powder and dark chocolate on LDL oxidative susceptibility and prostaglandin concentrations in humans, Am J Clin Nutr. 2001 Nov;74(5):596-602.<\/p>\n\n\n\n<p>(8) Seigo Baba, Midori Natsume, Akiko Yasuda, Yuko Nakamura, Takaaki Tamura, Naomi Osakabe, Minoru Kanegae, Kazuo Kondo, Plasma LDL and HDL cholesterol and oxidized LDL concentrations are altered in normo- and hypercholesterolemic humans after intake of different levels of cocoa powder, J Nutr. 2007 Jun;137(6):1436-41.<\/p>\n\n\n\n<p>(9) <a href=\"https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2001\/10\/011024073452.htm\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2001\/10\/011024073452.htm<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>(10) Brian Buijsse, Edith J M Feskens, Frans J Kok, Daan Kromhout, Cocoa intake, blood pressure, and cardiovascular mortality: the Zutphen Elderly Study, Arch Intern Med. 2006 Feb 27;166(4):411-7.<\/p>\n\n\n\n<p>(11) Luc Djouss\u00e9, Paul N Hopkins, Donna K Arnett, James S Pankow, Ingrid Borecki, Kari E North, R Curtis Ellison, Chocolate consumption is inversely associated with calcified atherosclerotic plaque in the coronary arteries: the NHLBI Family Heart Study. Clin Nutr. 2011 Feb;30(1):38-43.<\/p>\n\n\n\n<p>(12) S T Francis, K Head, P G Morris, A Macdonald, The effect of flavanol-rich cocoa on the fMRI response to a cognitive task in healthy young people, J Cardiovasc Pharmacol. 2006;47 Suppl 2:S215-20.<\/p>\n\n\n\n<p>(13) Giovambattista Desideri 1, Catherine Kwik-Uribe, Davide Grassi, Stefano Necozione, Lorenzo Ghiadoni, Daniela Mastroiacovo, Angelo Raffaele, Livia Ferri, Raffaella Bocale, Maria Carmela Lechiara, Carmine Marini, Claudio Ferri<\/p>\n\n\n\n<p>Benefits in cognitive function, blood pressure, and insulin resistance through cocoa flavanol consumption in elderly subjects with mild cognitive impairment: the Cocoa, Cognition, and Aging (CoCoA) study, Hypertension. 2012 Sep;60(3):794-801.<\/p>\n\n\n\n<p>(14) Katri R\u00e4ikk\u00f6nen 1, Anu-Katriina Pesonen, Anna-Liisa J\u00e4rvenp\u00e4\u00e4, Timo E Strandberg. Sweet babies: chocolate consumption during pregnancy and infant temperament at six months. Early Hum Dev. 2004 Feb;76(2):139-45.<\/p>\n\n\n\n<p>(15) T E Strandberg 1, A Y Strandberg, K Pitk\u00e4l\u00e4, V V Salomaa, R S Tilvis, T A Miettinen, Chocolate, well-being and health among elderly men, Eur J Clin Nutr. 2008 Feb;62(2):247-53.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czekolada to super\u017cywno\u015b\u0107?! Niemo\u017cliwe, czy to ma by\u0107 \u017cart? To wcale nie jest \u017cart, chocia\u017c jest pewien haczyk. Tak naprawd\u0119 to kakao zawarta w czekoladzie ma niezwyk\u0142e prozdrowotne minera\u0142y i moleku\u0142y. Oznacza to, \u017ce najlepszym wyborem jest gorzka czekolada o przynajmniej 70% zawarto\u015bci kakao, co eliminuje wi\u0119kszo\u015b\u0107 cukru znajduj\u0105cego si\u0119 w mlecznej czekoladzie. Czekolada taka&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":191777,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[2271],"tags":[2284],"coauthors":[],"class_list":["post-191855","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-odzywianie","tag-czekolada"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":2271,"label":"Od\u017cywianie"}],"post_tag":[{"value":2284,"label":"Czekolada"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/dobra-wiadomosc-czekolada-to-oficjalnie-superzywnosc-01-1024x512.jpg",1024,512,true],"author_info":{"display_name":"David Pashley","author_link":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/author\/david\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":2271,"name":"Od\u017cywianie","slug":"odzywianie","term_group":0,"term_taxonomy_id":2271,"taxonomy":"category","description":"","parent":0,"count":57,"filter":"raw","cat_ID":2271,"category_count":57,"category_description":"","cat_name":"Od\u017cywianie","category_nicename":"odzywianie","category_parent":0}],"tag_info":[{"term_id":2284,"name":"Czekolada","slug":"czekolada","term_group":0,"term_taxonomy_id":2284,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"}],"wpml":{"language":"pl-pl","is_original":false,"original_post_id":131213,"translations":{"cs-cz":{"id":219342,"language":"cs-cz","is_original":false},"de-at":{"id":170496,"language":"de-at","is_original":false},"de-de":{"id":71330,"language":"de-de","is_original":false},"el-cy":{"id":229456,"language":"el-cy","is_original":false},"el-gr":{"id":228372,"language":"el-gr","is_original":false},"en-gb":{"id":131213,"language":"en-gb","is_original":true},"en-ie":{"id":165268,"language":"en-ie","is_original":false},"en-mt":{"id":165910,"language":"en-mt","is_original":false},"et-ee":{"id":230235,"language":"et-ee","is_original":false},"fi-fi":{"id":238618,"language":"fi-fi","is_original":false},"fr-fr":{"id":129420,"language":"fr-fr","is_original":false},"hu-hu":{"id":225043,"language":"hu-hu","is_original":false},"it-it":{"id":71715,"language":"it-it","is_original":false},"lt-lt":{"id":233141,"language":"lt-lt","is_original":false},"lv-lv":{"id":230577,"language":"lv-lv","is_original":false},"nl-be":{"id":217800,"language":"nl-be","is_original":false},"nl-nl":{"id":178491,"language":"nl-nl","is_original":false},"pl-pl":{"id":191855,"language":"pl-pl","is_original":false},"pt-pt":{"id":168431,"language":"pt-pt","is_original":false},"ro-ro":{"id":237539,"language":"ro-ro","is_original":false},"sk-sk":{"id":238159,"language":"sk-sk","is_original":false},"sl-si":{"id":238965,"language":"sl-si","is_original":false},"sv-se":{"id":223164,"language":"sv-se","is_original":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/191855","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=191855"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/191855\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":250261,"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/191855\/revisions\/250261"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/191777"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=191855"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=191855"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=191855"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.intelligentlabs.org\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=191855"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}